top of page
Sumário da água

Blog da REBOB

Recursos hídricos na região sudeste

  • 12 de fev. de 2025
  • 4 min de leitura

Escrito por Bruna Soldera


O Brasil é um país que possui uma vasta riqueza hídrica, 12% da água doce está no território nacional, porém a sua distribuição não é homogênea. Um exemplo é a região Sudeste, com 6% dos mananciais hídricos do país e 89 milhões de habitantes, região mais povoada do país - cerca de 86 habitantes por quilômetro quadrado - e possui grandes centros urbanos, como São Paulo, Rio de Janeiro e Belo Horizonte, Vitória (MUNDO EDUCAÇÃO; SUA PESQUISA).

Pexels
Pexels

A região é caracterizada por ser a região mais rica e industrializada do país, além de possuir áreas de intenso uso agrícola e grandes atrativos turísticos principalmente associados à água. Rios importantes estão localizados nessa região, tais como Rio Tietê, Rio Piracicaba, Rio Paraíba do Sul, Rio Paraná, Rio Paranapanema, entre outros. Aquíferos importantes também estão presentes na região Sudeste, tais como o Aquífero Guarani e o Aquífero Bauru.


Impactos da crise hídrica na região sudeste

Constantemente vemos notícias nas mídias sobre a crise hídrica em diversas partes do Brasil, e na região Sudeste não foi diferente, nos últimos anos mais de 80 milhões de pessoas foram castigadas pela seca, sendo a pior crise hídrica dos últimos 90 anos, sendo o Estado de São Paulo um dos mais afetados com os níveis dos reservatórios despencando (JUNTOS PELA ÁGUA; CLIMA INFO, 2021).

Pexels
Pexels

A título de exemplo, o Sistema Cantareira (um dos principais reservatórios da Grande São Paulo) chegou a operar com 5% da sua capacidade em 2015 e por 19 meses usou o chamado “volume morto" para abastecimento; o Rio de Janeiro também precisou usar seu volume morto da Represa de Paraibuna, sendo que o nível do reservatório chegou a zero pela primeira vez desde 1978; em Belo Horizonte em Minas Gerais o Sistema Paraopeba chegou a operar com 30% da sua capacidade; e no Espírito Santo registrou-se um prejuízo de mais de um bilhão de reais para o setor agropecuário por causa da crise hídrica (JUNTOS PELA ÁGUA).

Muitas cidades no interior dos Estados da região Sudeste também vêm enfrentando essa acentuada crise de água, a Represa de Jurumirim localizada a sudoeste do Estado de São Paulo está com 21% da sua capacidade. O nível d’água baixou tanto que fez com que surgisse uma ilha equivalente a quase cinco campos de futebol no meio da represa. O impacto é enorme, uma vez que a represa banha 7 cidades da região e 4 delas usam o reservatório para atividades turísticas. Além disso, a principal fonte de energia elétrica provém de hidrelétrica e com menos água isso se torna um problema (G1, 2021).

De acordo com Larissa Rodrigues (Gerente de projetos no Instituto Escolhas) em entrevista ao Correio Braziliense, "a seca não é surpresa. Os reservatórios estavam críticos em 2018, pioraram em 2019 e ninguém fez nada. No setor elétrico, por exemplo, as previsões são feitas olhando para o passado. Eles não conseguem ver as crises como efeito das mudanças climáticas. O que precisamos fazer é considerar a seca, as chuvas e as mudanças climáticas no planejamento do setor. Outra coisa é romper com a ideia de que o Brasil tem água abundante. Isso acabou”.


Seriam os aquíferos a solução?

Os aquíferos são os nossos “reservatórios subterrâneos”, armazenam 98% de toda a água doce líquida disponível, e o Brasil tem o privilégio de ter dois dos maiores aquíferos do mundo: Sistema Aquífero Guarani com uma reserva hídrica de aproximadamente 40 mil km³ e o Sistema Aquífero Grande Amazônia com 162 mil km³ (AGÊNCIA BRASIL, 2020).

Pexels
Pexels

É preciso ter em mente que a água que infiltra das chuvas pode não ser suficiente para compensar a quantidade de água retirada do subsolo para suprir as mais variadas demandas. De acordo com o artigo publicado no Jornal O Estado de São Paulo em 2021, Oliveira & Soldera dizem que “precisamos ter um consumo mais econômico de água, sem dúvidas, mas isso não será suficiente. Apesar de todas as formas de economia de água serem muito bem-vindas e necessárias, as estimativas mostram que até 2050 a população mundial deverá estar próxima de 10 bilhões de pessoas, um aumento de 25%. A esperada melhoria de vida das pessoas, algo desejável e motivo pelo qual todos devemos lutar, vai aumentar muito o consumo de água total do planeta. Em resumo, não vamos e não podemos parar de usar água”.

“Precisamos passar a ter uma economia circular do ciclo da água para que possamos armazenar água suficiente nos reservatórios naturais para manter a qualidade da vida e da ecologia. Há tecnologia e conhecimento disponíveis para essa mudança cultural necessária e despercebida pela maioria das pessoas” (JORNAL O ESTADO DE SÃO PAULO, 2021).

É preciso cuidar dos aquíferos e fazer um uso sustentável da água subterrânea, pois sem isso eles não serão as soluções! Lembre-se: o mundo precisa de água!

Curso de Especialização EAD em Gestão de Recursos Hídricos: Conheça o Curso de Especialização EAD em Gestão de Recursos Hídricos da UFPA, um curso multidisciplinar, com professores da Universidade e do mercado de trabalho. Além de aulas dinâmicas, o aluno terá acesso a webinars com profissionais já estabelecidos da área. Essa é a sua chance de evoluir: https://materiais.aguasustentavel.org.br/gestao-de-recursos-hidricos

19 comentários


uu88 mình ghé thử vì thấy mọi người nói hoài, kiểu vào xem cho biết chứ chưa định chơi gì nhiều. Ấn tượng đầu là giao diện nhìn sạch sẽ, màu sắc dễ chịu, mấy mục chính đặt khá ngay ngắn nên không phải căng mắt tìm. Mình có lướt phần giới thiệu thì thấy họ ghi là xuất hiện từ khoảng 2016–2017, đọc cái là nắm được sơ sơ “lịch sử” luôn, khỏi phải mò thêm. Điểm mình thích là cách họ chia nội dung theo từng khối, tiêu đề rõ ràng nên kéo xuống vẫn theo kịp. Bấm qua lại giữa các trang cũng ổn, không bị rối hay nhảy lung tung. Nói chung mới vào mà không…

Curtir

o8 mình cũng kiểu nghe mọi người nhắc nhiều quá nên bấm vào nghía thử cho biết thôi. Không có ngồi đọc kỹ hay làm gì, chủ yếu xem họ bố trí trang ra sao. Vừa vào thấy giao diện khá dễ thở, khoảng trắng ổn nên nhìn không bị rối mắt. Mình để ý nhất là thanh menu đặt chỗ dễ thấy, bấm qua lại nhanh, không phải kéo lên kéo xuống tìm hoài. Mấy phần nội dung cũng chia thành các khối rõ ràng, nhìn lướt là biết đang ở đoạn nào, chữ hiển thị vừa mắt nên đọc nhanh vẫn ok. Nói chung mình chỉ cần vậy để nắm được cách họ sắp xếp, nhất là cái…

Curtir

j88 mình cũng kiểu nghe nhắc hoài nên ghé thử cho biết, chứ không có ý ngồi mò lâu. Vừa vào cái là thấy trang chủ làm khá thoáng, chữ không dồn dập nên lướt một vòng không bị rối mắt. Mình để ý họ chia nội dung theo từng khối nhìn rõ ràng, kiểu nhìn cái biết ngay đâu là phần chính để đọc tiếp, đâu là thông tin phụ có thể bỏ qua. Thanh menu đặt chỗ dễ thấy nên mình bấm qua lại vài mục cũng nhanh, không phải tìm hoài. Nói chung cảm giác dùng ổn, hợp kiểu người chỉ muốn xem nhanh giao diện ra sao. Nhìn tổng thể thì mấy khối nội dung và…

Curtir

Open88 dạo này thấy mọi người nhắc hoài nên mình cũng ghé thử cho biết, kiểu vào xem giao diện với cách họ trình bày thôi chứ không có ngồi bấm gì nhiều. Lướt vài phút là thấy họ để phần bảo mật truy cập an toàn khá lộ, nhìn cái là biết ngay chứ không phải mò xuống sâu. Với mình thì mấy chỗ kiểu này rõ ràng một chút là đỡ lăn tăn. Mình cũng để ý ngay đoạn giới thiệu có nhắc giấy phép PAGCOR, ai hay soi mấy chi tiết pháp lý chắc sẽ thấy quen. Nói chung trang nhìn gọn, chữ không bị dày đặc, cuộn xuống cũng khá mượt. Mấy khối nội dung chia…

Curtir

dn88 mình ghé thử vì dạo này thấy tên này xuất hiện liên tục trên mấy kết quả tìm kiếm, tò mò vào xem có gì. Ấn tượng đầu tiên là giao diện khá dễ tiếp cận, nhìn vào là biết chỗ nào là tiêu đề, chỗ nào là nội dung nên không bị rối. Mình lướt nhanh để xem tổng quan thì thấy bài viết chia đoạn gọn, kiểu đọc lướt vẫn bắt được ý chính về trải nghiệm người dùng và cách vận hành ổn định mà họ nhắc tới. Thao tác qua lại giữa các phần cũng mượt, không bị đứng hay load lâu. Trên điện thoại nhìn vẫn ổn, chữ không bị dính và khoảng cách…

Curtir
FOOTER-STAKEHOLDERS-SITE-REBOB.jpg
logo-rebob-rodapé.png

A Rede Brasil de Organismos de Bacias Hidrográficas - REBOB é uma entidade sem fins lucrativos constituída na forma jurídicos de Associação Civil, formada por associações e consórcios de municípios, associações de usuários, comitês de bacia e outras organizações afins, estabelecidas em âmbito de bacias hidrográficas.

  • LinkedIn App Icon
  • Wix Facebook page
bottom of page